Wodoszczelność zegarka: co naprawdę oznaczają ATM, bar i metry

Co oznaczają 3, 5, 10 i 20 ATM na zegarku? Przelicznik wodoszczelności: sprawdź, czy z zegarkiem można brać prysznic, pływać i nurkować.

Napis „30 m” na dekielku kusi, żeby uznać, że z zegarkiem można zejść 30 metrów pod wodę. Tak nie jest. ATM, bar i metry opisują ciśnienie, pod jakim sprawdzono kopertę w teście, a nie głębokość, na której wolno zegarek nosić. Citizen podaje prosty przelicznik: 1 bar odpowiada 1 atmosferze i ciśnieniu 10 m wody, więc „3 bar”, „3 ATM” i „30 m” znaczą to samo. Tissot dodaje, że test laboratoryjny przypomina pływaka, który siedzi w wodzie nieruchomo, a prawdziwe kąpiele to ruch i zmieniające się warunki.

Ramy wyznaczają dwie normy. ISO 22810:2010 określa wymagania i metody badania zegarków wodoszczelnych oraz dozwolone oznaczenia; według ISO obejmuje zegarki do codziennego użytku i pływania. Zegarki do nurkowania z butlą opisuje ISO 6425:2018. Co wolno przy konkretnym oznaczeniu, podają producenci w instrukcjach, i nie zawsze mówią jednym głosem.

Oznaczenia i co wolno

Przelicznik łączy zalecenia Seiko, Citizen, Casio i Tissot. Gdy producenci się różnią, przyjęliśmy wariant ostrożniejszy i opisaliśmy różnicę w uwadze. Wybierz oznaczenie z tarczy albo dekla.

Oznaczenie na zegarku

Co wolno robić w zegarku o danej wodoszczelności
Oznaczenie	Deszcz i zachlapania	Mycie rąk	Prysznic	Pływanie w basenie	Pływanie w morzu i skoki do wody	Snorkeling	Nurkowanie z butlą	Sauna i gorąca kąpiel	Uwaga
„Water resistant” bez liczby	tak	tak	nie	nie	nie	nie	nie	nie	Odporność na codzienny kontakt z wodą: deszcz, pot, zachlapania. Seiko wprost odradza pływanie, Casio wyklucza pływanie i pracę w wodzie. Nie trzymaj zegarka pod strumieniem z kranu, a przy pracach z mydłem i detergentami lepiej go zdjąć.
3 ATM / 3 bar / 30 m	tak	tak	nie	nie	nie	nie	nie	nie	30 m to ciśnienie w teście, a nie dopuszczalna głębokość. Seiko, Citizen i Tissot przypisują temu poziomowi tylko deszcz, zachlapania i mycie rąk. Z takim zegarkiem nie pływaj.
5 ATM / 5 bar / 50 m	tak	tak	nie	nie	nie	nie	nie	nie	Tu producenci się różnią: Seiko, Citizen i Casio dopuszczają zwykłe pływanie, Seiko także prysznic, a Tissot wskazuje do prysznica i pływania dopiero 10 bar. Dlatego oznaczamy te czynności jako niezalecane. Sprawdź instrukcję swojego modelu.
10 ATM / 10 bar / 100 m	tak	tak	tak	tak	tak	nie	nie	nie	Pływanie w basenie i w morzu przy wciśniętej lub dokręconej koronce. Seiko, Citizen i Casio dopuszczają przy 10 bar nurkowanie bez butli, Tissot wskazuje do snorkelingu 20 bar, więc przyjmujemy wariant ostrożniejszy. Prysznic tylko w letniej wodzie, po kąpieli w morzu opłucz zegarek słodką wodą.
20 ATM / 20 bar / 200 m	tak	tak	tak	tak	tak	tak	nie	nie	Sporty wodne i snorkeling. Tissot dopuszcza przy 20 bar nurkowanie z butlą, ale Seiko i Citizen zalecają do niego zegarek nurkowy, a Casio w instrukcjach modeli z oznaczeniem w barach nurkowania z butlą zabrania. Seiko zaznacza, że zegarki z oznaczeniem w barach nie przechodzą zaostrzonych testów wymaganych dla zegarków nurkowych.
30 ATM / 30 bar / 300 m	tak	tak	tak	tak	tak	tak	nie	nie	Jak przy 20 bar: sporty wodne i snorkeling tak, nurkowanie z butlą tylko z zegarkiem nurkowym. Citizen przy 30 bar wyklucza nurkowanie z butlą, Tissot je dopuszcza, więc przyjmujemy wariant ostrożniejszy.
Nurkowy wg ISO 6425 (DIVER'S, od 100 m)	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	nie	Norma ISO 6425 obejmuje zegarki wytrzymujące nurkowanie na co najmniej 100 m, z zabezpieczonym wskaźnikiem czasu nurkowania czytelnym w ciemności; Seiko i Citizen zaczynają tę kategorię od 200 m. Nurkowanie z powietrzem w zakresie podanym na tarczy, bez obsługi koronki pod wodą. Nie do nurkowania saturowanego z helem.
Do nurkowania saturowanego (MIXED-GAS, hel)	tak	tak	tak	tak	tak	tak	tak	nie	Zegarek nurkowy z dodatkowymi rozwiązaniami do nurkowania saturowanego z mieszaninami zawierającymi hel, np. zaworem helowym. Wymagania opisuje załącznik A normy ISO 6425. Sauna i gorąca woda szkodzą uszczelkom także w takim zegarku.

„Water resistant” bez liczby i 3 bar (30 m) – deszcz, pot, zachlapania przy myciu rąk. Seiko przy takim oznaczeniu wprost prosi, by nie pływać.
5 bar (50 m) – Seiko, Citizen i Casio dopuszczają zwykłe pływanie, Tissot dopiero 10 bar. To poziom graniczny, sprawdź instrukcję modelu.
10 bar (100 m) – pływanie w basenie i w morzu. Seiko, Citizen i Casio pozwalają też na nurkowanie bez butli, Tissot do snorkelingu wskazuje 20 bar.
20 i 30 bar (200 i 300 m) – sporty wodne i snorkeling. Do nurkowania z butlą Seiko i Citizen zalecają zegarek nurkowy, a Casio w instrukcjach modeli z oznaczeniem w barach wyklucza takie nurkowanie.
Brak oznaczenia – Citizen radzi unikać kontaktu z wodą, ale na niektórych modelach oznaczenia nie ma ze względów projektowych, więc sprawdź instrukcję.

Czym różni się zegarek nurkowy wg ISO 6425

Zegarek nurkowy to nie tylko wyższa liczba na dekielku. ISO 6425:2018 dotyczy zegarków, które wytrzymują nurkowanie na głębokości co najmniej 100 m i mają zabezpieczony wskaźnik czasu nurkowania, czytelny w ciemności. Najczęściej jest to jednokierunkowy pierścień, chroniony przed przypadkowym przestawieniem i pozwalający odczytać czas nurkowania z dokładnością do minuty przez co najmniej 60 minut.

Norma wymaga m.in. czytelności w ciemności z odległości 25 cm, odporności na pole magnetyczne, wstrząsy i korozję w mgle solnej, a przede wszystkim szczelności pod ciśnieniem wyższym o 25% od deklarowanego. Zegarek z oznaczeniem 200 m testuje się przez dwie godziny pod ciśnieniem 25 bar, a potem przez godzinę przy nadciśnieniu odpowiadającym 3 m wody. Norma wymaga tej próby dla każdego egzemplarza, a nie tylko dla wybranych sztuk z serii.

Osobna kategoria to zegarki do nurkowania saturowanego z mieszaninami zawierającymi hel. Zegarek pracuje wtedy pod ciśnieniem gazu, który zachowuje się inaczej niż woda, dlatego dodatkowe wymagania opisuje załącznik A normy. Citizen wymienia wśród takich rozwiązań zawór helowy, a Seiko zabrania używania zwykłego zegarka nurkowego przy nurkowaniu saturowanym z helem.

Dlaczego koronka zakręcana i uszczelki mają znaczenie

Swatch pisze wprost, że zegarek pozostaje wodoszczelny, dopóki koronka, przyciski, szkło, koperta i uszczelki są nienaruszone. Koronka zakręcana blokuje się na gwincie. Według Seiko zapobiega to przypadkowej obsłudze i poprawia szczelność, a Tissot podkreśla jej znaczenie zwłaszcza powyżej 10 bar. Po każdym nastawianiu trzeba ją z powrotem dokręcić, a zwykłą koronkę wcisnąć do końca.

Uszczelki są z miękkich materiałów, które z czasem, pod wpływem potu i wilgoci, tracą elastyczność albo stają się kruche. Szczelność osłabiają też uszkodzenia szkła i odkształcenia części po uderzeniu. Seiko i Tissot zaznaczają, że wodoszczelności nie da się zagwarantować na zawsze.

Kiedy sprawdzić szczelność

Tissot zaleca kontrolę szczelności w serwisie raz w roku, Seiko, Citizen i Casio mówią o wymianie uszczelek co 2-3 lata. Rozsądnie jest robić test co rok lub dwa, jeśli zegarek często bywa w wodzie, oraz po każdym otwarciu koperty, na przykład przy wymianie baterii. Casio podaje, że technik sprawdza wtedy szczelność. Do serwisu trzeba iść od razu, gdy:

pod szkłem pojawia się zaparowanie, które długo nie znika, albo krople wody,
zegarek dostał mocne uderzenie, a szkło jest pęknięte lub wyraźnie porysowane,
podejrzewasz, że do środka dostała się woda. Citizen radzi wtedy natychmiast przestać używać zegarka.

Czego unikać

Sauny, gorącej kąpieli i gorących źródeł. Seiko ostrzega, że para, mydło i składniki wód termalnych przyspieszają utratę szczelności, Casio odradza także podgrzewany basen. Dotyczy to również zegarków nurkowych.
Nagłych zmian temperatury. Tissot odradza na przykład zanurzenie w zimnej wodzie zegarka nagrzanego na słońcu, a także temperatury powyżej 60°C i poniżej 0°C.
Obsługi koronki i przycisków w wodzie albo na mokro. Zabraniają jej wszyscy cytowani producenci, bez względu na klasę szczelności.
Silnego strumienia z kranu. Seiko i Citizen odradzają trzymanie zegarka bezpośrednio pod kranem, Seiko zaleca płukanie w misce z wodą.
Mydła, detergentów, perfum i kosmetyków. Casio radzi zdejmować zegarek przy pracach z detergentami, a Tissot ostrzega, że te środki mogą uszkodzić uszczelki.
Soli na kopercie. Po kąpieli w morzu opłucz zegarek słodką wodą i wytrzyj do sucha.
Skórzanego paska w wodzie. Casio przypomina, że nawet wodoszczelny zegarek na skórzanym pasku nie powinien pływać.

Najczęstsze pytania

Czy z zegarkiem „30 m” można zanurkować na 30 metrów?

Nie. 30 m to ciśnienie w teście, a producenci przypisują temu poziomowi najwyżej deszcz, zachlapania i mycie rąk.

Czy mogę pływać z zegarkiem 5 ATM?

Seiko, Citizen i Casio na to pozwalają, Tissot wskazuje do pływania 10 bar. Jeśli instrukcja Twojego modelu dopuszcza pływanie, pilnuj wciśniętej koronki i nie naciskaj przycisków w wodzie. Bez instrukcji bezpieczniej przyjąć, że do pływania potrzeba 10 ATM.

Czy do nurkowania z butlą wystarczy 200 m?

Sama liczba nie wystarczy. Potrzebny jest zegarek nurkowy, oznaczony napisem DIVER’S i zgodny z ISO 6425. Seiko wyjaśnia, że jego zegarki z oznaczeniem w barach nie przechodzą zaostrzonych testów przewidzianych dla zegarków nurkowych.

Czy mogę brać prysznic w zegarku?

Seiko dopuszcza prysznic od 5 bar, Tissot od 10 bar. Gorąca woda, para i mydło przyspieszają jednak starzenie uszczelek, więc rozsądniej zdjąć zegarek przed gorącym prysznicem, a na pewno przed kąpielą w wannie i sauną.

Jak często sprawdzać szczelność?

Tissot zaleca kontrolę co rok, Seiko, Citizen i Casio wymianę uszczelek co 2-3 lata. Dodatkowo po otwarciu koperty i po mocnym uderzeniu.