Słownik
Balans
Balans (fr. balancier, ang. balance) to organ regulujący zegarka mechanicznego, odpowiednik wahadła w zegarach. Ma postać lekkiego koła z obręczą i dwoma, trzema lub czterema ramionami, osadzonego na osi, której czopy obracają się w kamieniach łożyskowych. Sam balans nie ma własnego rytmu: nadaje mu go włos balansu, który po każdym wychyleniu ściąga koło do położenia równowagi.
Balans z włosem tworzy oscylator o stałym okresie drgań. Wychwyt podtrzymuje jego wahania drobnymi impulsami i przy każdym wahnięciu przepuszcza przekładnię o stały krok. Liczbę drgań podaje się jako częstotliwość, np. 28 800 półwahnięć na godzinę, czyli 4 Hz.
Dawniej stosowano balanse kompensacyjne z obręczą z dwóch metali, które niwelowały wpływ temperatury. Dziś zwykle używa się balansu z jednego metalu połączonego z włosem ze stopu mało wrażliwego na temperaturę, np. nivaroxu. Chód reguluje się regulatorem (indeksem) na mostku balansu albo śrubami na obręczy, które zmieniają moment bezwładności koła.