Day-date: dzień tygodnia i data w jednym mechanizmie
Zegarek z dwoma okienkami kalendarzowymi na tarczy pokazuje więcej niż większość mechanicznych konstrukcji. Jedno okienko podaje dzień miesiąca, czyli datę. Drugie, zwykle opisane skrótem w języku angielskim albo francuskim, pokazuje dzień tygodnia. Taki układ zegarmistrze nazywają kalendarzem kompletnym, gdy dochodzi do niego jeszcze miesiąc, albo po prostu funkcją day-date, gdy ograniczają się do dnia i daty.
Okienko daty, zgodnie z definicją słownikową, to po prostu otwór w tarczy odsłaniający fragment obracającego się dysku z numerami dnia miesiąca. Dysk dnia tygodnia działa na tej samej zasadzie, tylko obraca się wolniej i pokazuje nazwy albo skróty dni. Oba mechanizmy są napędzane od koła godzinowego, ale przez osobne przekładnie, dlatego można je ustawiać niezależnie od siebie.
Jak napędzane są dzień i data
Mechanizm kalendarza w zegarku automatycznym czy ręcznie nakręcanym zwykle korzysta z energii tego samego koła zębatego, które napędza wskazówkę godzinową. Raz na dobę, najczęściej około północy, specjalny palec przeskakuje i przesuwa krążek daty o jedną pozycję. W zegarkach określanych jako kalendarz kompletny ten sam impuls porusza też krążkiem dnia tygodnia, a w niektórych konstrukcjach dodatkowo miesiącem. Producenci opisują to wprost jako wskazanie czasu, dnia, daty i miesiąca w jednym mechanizmie.
Nie wszystkie rozwiązania wyglądają tak samo. Zdarza się układ, w którym dodatkowa tarcza umieszczona na godzinie dwunastej pokazuje dzień i miesiąc, a datę odczytuje się ze wskazówki poruszającej się po zewnętrznym pierścieniu tarczy głównej. To inny sposób prezentacji tych samych danych, ale mechanika przeskoku pozostaje podobna.
Współczesne kalibry automatyczne, jak choćby konstrukcje z rodziny Sellita SW220–1, oferują natychmiastową zmianę daty i dnia tygodnia w okienku, z możliwością szybkiej korekty koronką. Oznacza to, że cyfra czy nazwa dnia nie „doczłapuje się” powoli przez kilka godzin, tylko zmienia się w jednym ruchu, zwykle w okolicach północy. W zegarku Aerowatch z funkcją day-date przyjęto zasadę, że jeśli wskazówki pokazują 12:00, a dzień i data właśnie się zmieniają, oznacza to północ, a nie południe.
Kolejność ustawiania dnia i daty W praktyce zegarmistrzowie trzymają się jednej zasady: najpierw kalendarz, potem czas. Wyciągnięcie koronki do pierwszej pozycji uruchamia zwykle korektor daty i dnia tygodnia, niezależnie od siebie albo naprzemiennie, w zależności od konstrukcji. Dopiero druga pozycja, najdalej wysunięta, zatrzymuje mechanizm i pozwala ustawić wskazówki godzinową i minutową.
Taki układ widać choćby w kalibrach ETA 2836–2 i ETA 7750, gdzie producent opisuje wprost szybką korektę daty i dnia tygodnia oraz osobne ustawianie czasu ze stop-sekundą. Podobnie działa Sellita SW220–1, w którym natychmiastowa zmiana obu wskazań w okienku odbywa się bez oczekiwania na przeskok mechanizmu.
Producenci ostrzegają przed jednym błędem: korektą kalendarza w godzinach wieczornych, gdy przekładnia szykuje się do automatycznej zmiany daty. Wymuszona wtedy korekta może uszkodzić delikatne zębatki. Dlatego instrukcje obsługi, także te dotyczące kalendarzy kompletnych z dniem, datą i miesiącem, zalecają cofnięcie wskazówek poza strefę przełączania przed ręczną ingerencją w datownik.
Powiązane hasła
- Datownik: jak mechanizm zmienia dzień miesiąca
- Faza księżyca: jak dysk odwzorowuje miesiąc synodyczny
- Kalendarz roczny i wieczny: jak zegarek zna długość miesiąca
- Komplikacja zegarkowa: co to znaczy i jak się je dzieli
