Kolekcja Artistry: zegarek jako obiekt rzemiosła
Zegarek może być instrumentem do odczytu czasu.
Zegarek może być instrumentem do odczytu czasu. Może być też przedmiotem, w którym mechanizm przestaje być czymś ukrytym za tarczą i staje się elementem widowiska. W przypadku szwajcarskiej marki Epos ta druga funkcja ma swoje wyraźne miejsce w strukturze marki: kolekcję Artistry.
To linia, w której zdobienie mechanizmu, szkieletowanie i nietypowe komplikacje nie są dodatkiem do zegarka, lecz jego głównym tematem. Zanim przejdziemy do konkretnych modeli, warto zrozumieć, jak w ogóle czytać to, co widać przez szkieletowaną tarczę albo przezroczysty spód koperty.
Kolekcja Artistry: rzemiosło jako fundament
Epos opisuje Artistry jako kolekcję, w której esencja marki wyraża się najpełniej. Łączą się w niej wyrazisty design koperty i tarczy z komplikacjami zaprojektowanymi i wykonanymi we własnym zakresie, czyli in-house. To rozróżnienie ma znaczenie. Wiele zegarków z widocznym mechanizmem korzysta z bazowych kalibrów kupowanych od dostawców i jedynie dekorowanych na potrzeby ekspozycji przez szkielet czy przez denko. Artistry idzie dalej: modyfikacje mechanizmu, takie jak wspomniana w tabeli konstrukcja „Verso”, są projektowane przez samą markę, a nie zlecane na zewnątrz.
Na co dzień znaczy to, że kolekcja nie trzyma się jednego formatu koperty czy jednej funkcji. Znajdziemy w niej zegarki naręczne z komplikacjami rzadko spotykanymi w tym segmencie, jak pulsometr umieszczony po drugiej stronie koperty, oraz konstrukcje, które łączą kilka form użytkowania w jednym mechanizmie. Wspólnym mianownikiem jest nie rozmiar koperty ani liczba funkcji, ale sposób myślenia o mechanizmie jako o elemencie, który ma być widziany, a nie tylko obsługiwany.
Dla czytelnika zainteresowanego rzemiosłem zegarmistrzowskim Artistry jest więc dobrym punktem wejścia do tematu: pokazuje, gdzie w praktyce przebiega granica między zegarkiem dekorowanym a zegarkiem zaprojektowanym od podstaw z myślą o ekspozycji mechanizmu.
Verso: mechanizm czytany z dwóch stron
Modyfikacja „Verso” to element, który najpełniej pokazuje, czym różni się Artistry od zwykłego szkieletowania. W modelu Epos 3435 Verso 1 LE mechanizm jest częściowo szkieletowany, czyli half-skeleton, a jego konstrukcja została zmodyfikowana we własnym zakresie tak, by na tylnej stronie koperty znalazł się pulsometr. To skala, która wykracza poza estetyczne cięcie mostków: zmiana funkcji mechanizmu w zależności od tego, z której strony na niego patrzymy.
Epos rozwinął ten sam pomysł w wersji drugiej, oznaczonej jako 3435 Verso 2 LE. Tutaj do tej samej idei dwustronnego odczytu dodano tarczę podzieloną na trzy części. Konstrukcja pozostaje half-skeleton, modyfikacja „Verso” zostaje zachowana, a pulsometr wciąż znajduje się po drugiej stronie koperty. Różnica leży w samej tarczy, która dzieli pole odczytu na trzy sekcje, co zmienia sposób, w jaki oko porządkuje informacje na przedniej stronie zegarka.
Oba modele funkcjonują jako edycje limitowane, co w praktyce oznacza, że produkcja została z góry ograniczona, choć konkretna liczba egzemplarzy nie jest tu przedmiotem tego opisu. Istotniejsze jest to, że mechanizm „Verso” nie jest kupowanym z zewnątrz kalibrem poddanym dekoracji, lecz własną modyfikacją Epos. To odróżnia te dwa modele od większości zegarków, w których „widoczny mechanizm” oznacza jedynie fasetowanie mostków i niebieskie śruby na bazowym kalibrze trzeciej strony.
Dla kogoś, kto uczy się czytać zdobione mechanizmy, „Verso” jest dobrym przykładem tego, że rzemiosło w zegarku nie musi ograniczać się do warstwy wizualnej. Może dotyczyć samej konstrukcji, czyli tego, co mechanizm potrafi zrobić, a nie tylko tego, jak wygląda.
Trzy funkcje jednego mechanizmu: 3429 SK LE
Epos 3429 SK LE idzie w innym kierunku niż modele „Verso”, choć również należy do Artistry i również jest edycją limitowaną. To zegarek ze szkieletowanym mechanizmem nakręcanym ręcznie, co samo w sobie jest rzadkością w segmencie zegarków z ekspozycją mechanizmu. Ręczny naciąg oznacza brak masy rotora, a to z kolei pozwala odsłonić więcej elementów mechanizmu bez konieczności maskowania go pod obrotowym ciężarkiem automatu.
Cechą, która wyróżnia ten model na tle pozostałych zegarków szkieletowych marki, jest potrójna funkcjonalność: ten sam mechanizm można używać jako zegarek na rękę, jako zegarek kieszonkowy oraz jako zegarek stołowy. To konstrukcja modułowa, w której koperta zmienia swoje przeznaczenie w zależności od sposobu mocowania czy noszenia. Przekłada się to na to, że zegarmistrzowski projekt musiał od początku uwzględniać trzy różne warunki użytkowania jednego i tego samego szkieletowanego kalibru.
Taka wielofunkcyjność w skali kolekcji Artistry nie jest wyjątkiem potwierdzającym regułę, lecz raczej ilustracją tego, jak marka podchodzi do komplikacji: nie jako do dodatku zwiększającego liczbę funkcji na tarczy, ale jako do zmiany w samej logice noszenia zegarka. 3429 SK LE nie ma w tym sensie odpowiednika w pozostałych liniach Epos opisanych w materiałach marki.
Jak czytać zdobiony mechanizm przez tarczę
Zdobiony mechanizm widoczny przez tarczę czy przez denko nie jest wynalazkiem samej kolekcji Artistry. Epos stosuje tę praktykę w wielu liniach, co daje dobry punkt odniesienia do oceny tego, co w Artistry jest wyjątkowe, a co jest po prostu standardem marki. W kolekcji Timeless znajdziemy modele takie jak Epos 4432, oparty na mechanizmie ETA 2671 opisanym jako premium decorated, czyli poddanym zaawansowanej dekoracji, oraz Epos 3420, w którym podobnie dekorowany kaliber Sellita SW300 albo ETA 2892 został zamknięty w bardzo płaskiej, super slim kopercie.
Podobny zabieg widać w modelu Epos 3501, gdzie przezroczyste denko odsłania dekorowany mechanizm automatyczny, oraz w większej wersji tej konstrukcji, Epos 3401. W kolekcji Sport tę samą logikę reprezentuje Epos 3506 SK ze szkieletowanym automatem oraz Epos 3506 OH, w którym odsłonięte koło balansowe umieszczono na godzinie dwunastej, czyli w miejscu maksymalnie widocznym dla użytkownika.
To, co odróżnia te modele od zegarków z Artistry, to zakres modyfikacji. W większości modeli Timeless i Sport dekoracja mechanizmu jest widoczna, ale sam kaliber pozostaje w wersji zbliżonej do tej, jaką dostawca oferuje innym markom. Modyfikacja dotyczy głównie wykończenia: cyzelowania mostków, fazowania krawędzi, doboru wzoru na kole balansowym. Konstrukcja mechaniczna, liczba komplikacji i sposób montażu pozostają w standardzie danego kalibru bazowego, czy to ETA 2671, ETA 2892, czy Sellita SW300.
W przypadku modeli takich jak 3429 SK LE zakres ingerencji sięga głębiej. Zmienia się nie tylko wygląd mostków, ale i sama architektura kalibru, bo trzeba było przewidzieć trzy odrębne tryby noszenia w jednej konstrukcji. Dekoracja przestaje być warstwą nałożoną na gotowy mechanizm, staje się częścią projektu od samego początku.
Dla osoby oglądającej zegarek przez szkło tarczy różnica bywa trudna do wychwycenia na pierwszy rzut oka. Wzór szlifu czy faktura mostka wyglądają podobnie niezależnie od tego, czy mechanizm pod spodem jest seryjnym kalibrem w wersji dekorowanej, czy konstrukcją zaprojektowaną pod konkretną komplikację. Różnicę widać dopiero w opisie technicznym: liczbie funkcji, sposobie mocowania koperty, obecności elementów, które w standardowym kalibrze automatycznym po prostu nie występują, jak choćby brak rotora w wersji z naciągiem ręcznym. To właśnie ten poziom, konstrukcyjny, a nie tylko dekoracyjny, odróżnia najbardziej rozbudowane propozycje z Artistry od reszty katalogu marki.
Powiązane hasła
- Po czym poznać zegarek Ball: cechy wzornicze marki
- Kto pracuje przy zegarku Epos
- Serwis zegarka Epos: przegląd, smarowanie, uszczelki
- Historia zegarków Maserati: jak powstaje kolekcja licencyjna
- Zegarek jako prezent: ślub, komunia, osiemnastka, jubileusz pracy
